Τρίτη, 13 Οκτώβριος 2015 12:37

ΑΣΠΙΩΤΗ – ΕΛΚΑ • Ακμή και πτώση της ελληνικής βιομηχανίας

Βαθμολογήστε αυτό το άρθρο
(1 Ψήφος)

  • Ο Κ. Ασπιώτης (2ος)
  • Βουλιαγμένης 276, λίγο πριν τον πόλεμο
  • Βουλιαγμένης 276, στις αρχές του περασμένου αιώνα
  • Γιορτή στο εργοστάσιο
  • Διαφήμιση της εποχής
  • Η απελευθέρωση το 1944
  • ΕΛΚΑ • Δεκαετία '70
  • Λιθογραφικό πιεστήριο
  • Παραγωγή ηλεκτρισμού
  • Παρασκευή σιγαροχάρτου

Η ιστορία αρχίζει το 1873 στην Κέρκυρα. Και συμπίπτει χρονικά με την έκδοση της «Εφημερίδος». 

Η «Εφημερίς» του Δημητρίου Κορομηλά, υπήρξε το πρώτο μακράς διάρκειας ημερήσιο φύλλο της Ελλάδας και φυτώριο μιας ολόκληρης γενιάς πεζογράφων και ποιητών, όπως οι Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Αλέξανδρος Μωραϊτίδης, Κώστας Κρυστάλλης, Ιωάννης Καμπούρογλους, Κωστής Παλαμάς κ.ά.

Η «Εφημερίς» βέβαια εκδιδόταν στη λιλιπούτεια Αθήνα, την πρωτεύουσα των 63.374 κατοίκων, ενώ στην Κέρκυρα, τέταρτη σε πληθυσμό πόλη της Ελλάδας τότε, με πληθυσμό περίπου 25.000 κατοίκους, ιδρύεται μια επιχείρηση, μικρή σε κεφάλαια, αλλά μεγάλη σε προοπτικές, που φιλοδοξεί, στα πρώτα βήματά της, να φτιάξει παιγνιόχαρτα.
Η «Εφημερίς», καθώς αναγγέλλει την ευχάριστη είδηση στο φύλλο της 22ας Ιανουαρίου 1874 εκφράζει και μιαν ευχή, που είναι πολύ χαρακτηριστική των τεραστίων προβλημάτων τα οποία είχε να αντιπαλέψει η νεοσύστατη βιομηχανία:
«Εν Κερκύρα συνεστήθη εργοστάσιον προς κατασκευήν παιγνιοχάρτων. Είθε τοιούτοι και τοσούτοι να ώσιν οι καρποί του εργοστασίου ώστε να παύσωσιν έξωθεν εισαγόμενα τα παιγνιόχαρτα, τα οποία ουδέν μέχρι τούδε μέσον κατώρθωσε να εμποδίση εισαγόμενα, και ενώ επεβλήθη αυτοίς βαρύς φόρος, αυτά εισέρχονται και πωλούνται εις τιμήν κατωτέραν και του φόρου διά μαγικής αληθώς ικανότητος».

Ιδρυτής της είναι ο Γεράσιμος Ασπιώτης με συνεργάτη τον Ιωάννη Λάντσα και χρηματοδότης, με το ποσό των έξη χρυσών λιρών Αγγλίας, ο πατέρας του πρώτου, Νικόλαος.
Με τρία χειροκίνητα τυπογραφικά μηχανήματα, η εταιρεία λειτουργεί μέχρι το 1884, οπότε και έχουμε τον πρώτο σημαντικό σταθμό στην πορεία της, όταν ο Γ. Ασπιώτης υπέγραψε με την κυβέρνηση Τρικούπη μονοπωλιακή σύμβαση για την κατασκευή των παιγνιοχάρτων του ελληνικού δημοσίου, ενώ το 1887 η εταιρεία ανέλαβε και την κατασκευή φυλλαδίων σιγαροχάρτου και συσκευασία του σε ταινίες και σωλήνες.

Το 1901 πεθαίνει ο Γεράσιμος Ασπιώτης και μαζί με αυτόν και ο νεότερος γιος του, ο Σπύρος, που ήταν παράλυτος εκ γενετής. Βαρύ πλήγμα για την οικογένεια, αλλά και για το προσωπικό της επιχείρησης, που ήδη είχε μπει σε ένα ρυθμό και εργαζόταν υπό συνθήκες εμφανώς πιο ευνοϊκές από οπουδήποτε αλλού. Η απώλεια του Γεράσιμου Ασπιώτη θα μπορούσε κάλλιστα να είχε αποβεί μοιραία και να επισφράγιζε το τέλος μια 28χρονης σκληρής προσπάθειας.
Δεν συνέβη όμως αυτό.
Το 1902 την εταιρεία ανέλαβε ο γιος του Γεράσιμου Ασπιώτη, Κωνσταντίνος, άνθρωπος με σπάνια μόρφωση και διοικητική πείρα. Ο Κ. Ασπιώτης εφάρμοσε ευρύτατο πρόγραμμα αναδιοργάνωσης και εκσυγχρονισμού του εργοστασίου, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στη διαρκή εκπαίδευση των εργαζομένων, αλλά και στην έρευνα σε νέες τεχνολογίες, έχοντας την πρόθεση να το κάνει αντάξιο και καλύτερο από τις ομοειδείς φίρμες του εξωτερικού.
Οι εργασίες της εταιρείας επεκτάθηκαν και στην εκτύπωση ομολογιών, μετοχών, γραμματίων, λαχείων, διαφημίσεων, έντυπου χάρτου αλληλογραφίας και φακέλων, επιταγών, ετικετών, ταχυδρομικών εικονογραφημένων δελταρίων, αφισών, καταστίχων, εντύπων κ.ά.

Υπό αυτό το πρίσμα, της προοδευτικότητας του Κ. Ασπιώτη σε όλους τους τομείς, δεν θα πρέπει να μας φανεί παράξενο ότι:
Το πρώτο διπλό ποδήλατο (Tandem) που διέσχισε τους δρόμους της Κέρκυρας είχε αναβάτη τον Κ. Ασπιώτη. Το πρώτο αυτοκίνητο, μάρκας “Rocher”, που έσπειρε τον πανικό στους πεζούς και σήκωσε νέφη από σκόνες στη Σπιανάδα, το 1905, ήταν επίσης δικό του. Το πρώτο λεωφορείο που έφτασε στην Κέρκυρα, το 1912, ήταν της Εταιρείας Αυτοκινήτων Κερκύρας με Πρόεδρο τον Κ. Ασπιώτη. Η πρώτη τηλεφωνική συσκευή που τοποθετήθηκε στην Κέρκυρα για ενδοσυνεννόηση ήταν για τον ίδιο και τους συνεργάτες του. Η πρώτη βενζινάκατος που έπλευσε στα νερά της Κέρκυρας ήταν δίκη του, αλλά και το πρώτο ραδιόφωνο που ακούστηκε να λειτουργεί στο νησί ήταν επίσης δικό του.

Καινοτομεί όμως και στη διαμόρφωση των εργασιακών συνθηκών, με πρωτοφανείς για την εποχή πρωτοβουλίες όπως:
• Η ίδρυση σταθμού πρώτων βοηθειών για το προσωπικό με μόνιμο γιατρό.
• Η δωρεάν παροχή ιατρικής και φαρμακευτικής περίθαλψης.
• Η προσφορά μεσημεριανού φαγητού έναντι συμβολικού τιμήματος.
• Το άνοιγμα ειδικού λογαριασμού για κάθε ανύπαντρη εργάτρια με σκοπό τη μελλοντική προικοδότησή της.
• Η χορήγηση εκτάκτων βοηθημάτων σε όσους εργαζόμενους είχαν ανάγκες.
• Η διοργάνωση εκδρομών, θεατρικών παραστάσεων κ.ά.

Παράλληλα, δεν παύει να επενδύει σε ό, τι νέο μηχανολογικό εξοπλισμό εμφανίζεται, καθιστώντας το εργοστάσιο διαρκώς σύγχρονο και ικανό να αντεπεξέλθει σε κάθε παραγγελία, ενώ έστησε και μια μηχανή εσωτερικής καύσης με την οποία εκτός από την κίνηση των μηχανών εξασφάλισε και τον ηλεκτροφωτισμό του εργοστασίου. Ήταν ο πρώτος χώρος στην Κέρκυρα που γνώρισε τον ηλεκτροφωτισμό.

Το 1916 το νησί καταλαμβάνεται αιφνιδιαστικά από τους Γάλλους, αλλά το εργοστάσιο, τα χρόνια αυτά του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, συνεχίζει και επαυξάνει τις δραστηριότητες του, ενώ κάνει εξαγωγές ακόμη και στην Αίγυπτο και την Τουρκία. Οι εργασίες της εταιρείας επεκτάθηκαν και στην εκτύπωση ομολογιών, μετοχών, γραμματίων, λαχείων, διαφημίσεων, έντυπου χάρτου αλληλογραφίας και φακέλων, επιταγών, ετικετών, ταχυδρομικών εικονογραφημένων δελταρίων, αφισών, καταστίχων, εντύπων κ.ά.
Το 1928 η εταιρεία συγχωνεύθηκε με την Εταιρεία Λιθογραφίας και Κυτιοποιίας Αθηνών (ΕΛΚΑ). Το 1935 τη διεύθυνση της νέας εταιρείας ανέλαβε ο Λ. Ηλιόπουλος.
Πριν το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο Κ. Ασπιώτης κάλεσε από το Λονδίνο τον αρχιτέκτονα Mawson προκειμένου να εκπονήσει τα σχέδια ενός καινούργιου εργοστασίου. Πράγματι το εργοστάσιο άρχισε να κτίζεται, αλλά το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940 οι Ιταλοί βομβάρδιζαν την Κέρκυρα. Και το εργοστάσιο της Ασπιώτη – ΕΛΚΑ σωριαζόταν σε σωρούς ερειπίων.

Οι νέες εγκαταστάσεις στην Αθήνα στο συγκρότημα της Λεωφόρου Βουλιαγμένης 276 σηματοδοτούν μια νέα ισχυρή περίοδο για την εταιρεία, στην οποία ξεχωριστές μορφές στον τομέα της χαρακτικής αποτελούν ο Ιωάννης Κεφαλληνός, ο Δημήτρης Γαλάνης και ο Τάσσος, Αναστάσιος Αλεβίζος.
Η εταιρεία Ασπιώτη - Ε.Λ.Κ.Α. συνεχίζει τη δυναμική της πορεία τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Κατά τη δεκαετία του ’70 απασχολεί περίπου 400 εργαζόμενους.
Από τη δεκαετία του ’80 αρχίζει η πτώση της λόγω έντονων οικονομικών προβλημάτων, γεγονός όπου τη θέτει υπό τον έλεγχο της Εθνικής Τράπεζας.

Το 1992 αγοράζεται από τον Jean Jacques Lesieur. Η φάση αυτή της ιστορίας της εταιρείας είναι ιδιαίτερα σκανδαλώδης. Ο ίδιος αποτυγχάνει στον τομέα των εκδόσεων και το 1997 η Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος λόγω της πτώχευσης κατάσχει τα περιουσιακά στοιχεία της, όπως και το μεγαλύτερο μέρος των αρχείων της.
Η λεηλασία που υπέστη και ο τρόπος που οδηγήθηκε σε πτώχευση απ' τον Γάλλο ιδιοκτήτη της, αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα της πλήρους ασυδοσίας και της ανοχής που απολαμβάνουν οι κάθε κάποιοι «επιχειρηματίες».
Λίγο διάστημα πριν την αίτηση για πτώχευση, ο ιδιοκτήτης της είχε φροντίσει να την "απαλλάξει" από περιουσιακά στοιχεία, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοί της να πετιούνται στο δρόμο, χωρίς αποζημίωση.

Τη δεκαετία του 2000, οι εγκαταστάσεις και το οικόπεδο της Ασπιώτη – ΕΛΚΑ αγοράζονται από επιχειρηματίες επαναπατρισθέντες από τη Νότιο Αμερική, οι οποίοι δημιουργούν το εμπορικό κέντρο Mall, που σήμερα δεσπόζει στο χώρο.

Εδώ τελειώνει η ιστορία. Μια ιστορία που λίγο έως πολύ αποτυπώνει την απόπειρα εκβιομηχάνισης της χώρας από εκπρόσωπους της λεγόμενης «εθνικής αστικής τάξης», η οποία όμως ποτέ δεν κατάφερε να γίνει κυρίαρχη στην Ελλάδα, αλλά καταπνίγηκε από μεταπράτες και κερδοσκόπους, καπιταλιστές της «αρπαχτής».
Αυτό το κενό στην κοινωνική εξέλιξη της χώρας, αποτελεί και ένα από τα στοιχεία που έχουν οδηγήσει την μια από τις πλέον προνομιούχες χώρες του κόσμου στη σημερινή οικονομική κρίση.-


 

Τελευταία τροποποίηση στις Τρίτη, 13 Οκτώβριος 2015 12:38
Περισσότερα σε αυτή την κατηγορία: 41 χρόνια δημοτικών εκλογών μετά τη Μεταπολίτευση »

Επικοινωνήστε μαζί μας

: 14 + 1 =